De Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland (VGN) telt als koepelorganisatie zo’n 50 medewerkers en vertegenwoordigt ongeveer 180 zorgorganisaties met 190.000 medewerkers. Daarmee is zo’n 90% van de gehandicaptenzorg in Nederland aangesloten. Binnen VGN houden Han Huizinga en Stefan Clement zich bezig met digitalisering en informatiebeleid. Zij krijgen steeds vaker vragen van leden over onderwerpen als cybersecurity en nieuwe wetgeving, zoals NIS2 en EHDS (European Health Data Space).
Om leden beter te kunnen ondersteunen bij vraagstukken rond digitale veiligheid, heeft VGN in 2023 een mantelovereenkomst gesloten met Z-CERT. Dankzij die overeenkomst kunnen gehandicaptenzorginstellingen zich via VGN aansluiten bij Z-CERT. De facturatie verloopt centraal via VGN en dat maakt het voor organisaties laagdrempeliger om mee te doen.
De aanleiding voor deze samenwerking was de toenemende aandacht voor informatiebeveiliging, vertelt Huizinga. “Ik zag dat het bij sommige instellingen veiliger kon. We wilden de bewustwording rondom cybersecurity vergroten en zochten hulp bij het inrichten van informatiebeveiliging. Z-CERT biedt die ondersteuning.”
Divers landschap
De gehandicaptenzorg werkt met een breed scala aan digitale toepassingen: van elektronische cliëntendossiers (ECD’s) tot domotica en roosterplanningsoftware. Nedap Ons is een veelgebruikte ECD-oplossing, maar het landschap is met ongeveer 10 ECD leveranciers veel diverser dan bijvoorbeeld in ziekenhuizen. Dat maakt het extra belangrijk om goed na te denken over digitale veiligheid.
VGN speelt hierin een actieve rol. De vereniging informeert leden, stimuleert veilig IT-gebruik en faciliteert kennisdeling. Sinds de samenwerking met Z-CERT merkt VGN dat leden vaker vragen stellen over cybersecurity en dat er nieuwe leden zijn toegetreden. Ook wordt Z-CERT steeds vaker genoemd als bron van informatie en advies, bijvoorbeeld bij vragen over nieuwe wetgeving.
Inzet van AI
Een onderwerp dat steeds vaker opduikt is kunstmatige intelligentie (AI). Leden willen weten welke kaders ze moeten hanteren, waar ze AI voor kunnen inzetten en hoe andere organisaties ermee omgaan. VGN zoekt hierbij ook de samenwerking met andere brancheorganisaties.
Een belangrijke rol van VGN is het informeren en stimuleren van veilig IT-gebruik. Door samen te werken en kennis te delen helpt VGN haar leden om zich beter voor te bereiden op digitale uitdagingen en om veiliger te werken in een steeds complexer IT-landschap.
‘Goed dat ze klaarstaan’
Gehandicaptenzorg is, in wisselende intensiteit, vaak levenslang en vooral gericht op het versterken van de zelfstandigheid van cliënten. Dat vraagt om een zorgvuldige en veilige omgang met digitale gegevens. Tot nu toe heeft VGN-bureau geen beroep hoeven doen op Z-CERT bij een incident. “Voor ons is de waarde vooral dat ze er zijn,” zegt Huizinga. “Net als de brandweer: je hoopt ze niet nodig te hebben, maar het is goed dat ze klaarstaan.”